turkedebiyati.org
Bu konuda ne öğrenirsin?
soner hoca ile türkçe / edebiyat
TYT Türkçe sınavının olmazsa olmazı olan Düşünceyi Geliştirme Yolları, aslında yazarın savunduğu fikri okura nasıl kabul ettirdiğinin, onu ikna etme sürecinin ve metnin derinliklerindeki mantıksal iskeletin eksiksiz anatomisidir. Bu ünitede; tanımlama, örneklendirme, karşılaştırma, tanık gösterme, sayısal verilerden yararlanma ve benzetme gibi temel anlatım tekniklerinin metin içerisindeki işlevlerini, psikolojik ve yapısal rollerini kavramayı öğreneceksin. Sorular sadece "hangisi kullanılmıştır" şeklinde düz bir mantıkla gelmez, aynı zamanda "bu cümlede yazar neye başvurmuştur" veya "aşağıdakilerin hangisinde bu teknik farklı bir amaçla kullanılmıştır" diye derinlemesine sorulur. Paragrafın bütününde yazarın hangi tekniği "ana silahı" veya temel argümanı olarak seçtiğini analiz etme yeteneği kazanacaksın. Bu konu, özellikle tartışmacı, eleştirel ve açıklayıcı metinlerin omurgasını oluşturduğu için, sınavdaki paragraf netlerini doğrudan etkileyen, doğru kurulmadığında tüm yapının çökeceği bir kilit taşıdır. Doğru teknikleri anında fark etmek, sadece ilgili soruyu kolayca çözmeni değil, aynı zamanda yazarın zihin haritasını çıkarmanı ve metni saniyeler içinde okuyup yutmanı sağlar.
İlerlet
3
Temel kavramlar
SınavBoard
Sınavda karşına çıkacak temel yöntemleri şu şekilde kodlamalısın:
Tanımlama: Bir kavramın veya durumun "Nedir?" veya "Kimdir?" sorusuna tam anlamıyla yanıt vermesidir. Her cümle tanım değildir; "....dir/tır" ekini gördüğün her yere atlama ve ezbere gitme. Eğer o şeyin özünü, karakteristik ve değişmez özelliklerini vermiyorsa o cümle asla tanım değildir, olsa olsa sıradan bir açıklamadır.
İlerlet
2
Örneklendirme: Soyut bir düşünceyi, herkesin kolayca bilebileceği somut ve elle tutulur bir durumla desteklemektir. Eğer metinde "örneğin, mesela, söz gelişi" gibi bariz ipuçları varsa işin oldukça kolaydır, ancak bunlar metinde yer almıyorsa da yazarın genel bir yargıdan özele indiği, konuyu daralttığı anı yakalaman gerekir.
İlerlet
1
Karşılaştırma: İki farklı durumun, kişinin, dönemin veya nesnenin benzerlik ya da farklılıklarını net bir şekilde ortaya koymaktır. "Daha, en, göre, ise, oysa, aksine" gibi bağlaçlar ve zarflar bu yöntemin en sık rastlanan avcılarıdır. Sadece farklılıkların değil, ortak yön ve benzerliklerin de karşılaştırma kapsamına girdiğini asla unutma.
turkedebiyati.org
2
Tanık Gösterme: Yazarın kendi düşüncesini okura kanıtlamak ve inandırıcılığı artırmak için, o alanda otorite sayılan, herkesçe kabul gören birinin hem ismini hem de doğrudan sözünü tırnak içinde vermesidir. Sadece isim geçiyorsa o kesinlikle örneklendirmedir, ancak isimle birlikte görüş ve söz de varsa tanık göstermedir; bu ince çizgi sınavda hayat kurtarır.
SınavBoard
3
Sayısal Verilerden Yararlanma: Metinde yüzdelik dilimler, istatistiksel sonuçlar, oranlar veya kesin rakamlar varsa düşünceyi inandırıcı ve bilimsel kılmak için bu yola başvurulmuştur.
turkedebiyati.org
1
Benzetme: Aralarında ilgi bulunan iki şeyden zayıf olan niteliği güçlü olana aktarma sanatıdır. "Gibi" edatı en bariz göstergesidir ancak edatsız, daha kapalı ve örtük bir şekilde de kurulabilir.
turkedebiyati.org
2
Sık yapılan hatalar
İlerlet
Sınav anında en çok düştüğümüz tuzakları şöyle özetleyebilirim:
soner hoca ile türkçe / edebiyat
Tanımlama ve Açıklamayı Karıştırmak: Her açıklayıcı cümle tanım değildir. "Kitaplar insan hayatında çok değerlidir" cümlesi genel bir açıklamadır ama tanım değildir. Bir şeyin ne olduğunu eksiksiz biçimde tanımlıyor mu, buna dikkat etmelisin.
SınavBoard
2
Sadece İsim Geçmesine Aldanmak: Tanık göstermede sadece bir düşünürün veya sanatçının adının geçmesi yeterli değildir; mutlaka o kişinin görüşünün, yani özgün sözünün de tırnak içinde yer alması gerekir. İsim geçip söz geçmiyorsa cevap örneklendirmedir.
soner hoca ile türkçe / edebiyat
1
Tüm Bağlaçları Karşılaştırma Sanmak: Her "ise" veya "oysa" kelimesi karşılaştırma yapmaz. Bazen sadece cümleleri ve fikirleri birbirine bağlar. Cümlede gerçekten iki farklı öge veya durum kıyaslanıyor mu, odak noktan bu olsun.
soner hoca ile türkçe / edebiyat
2
Soru Kökünü Yanlış Okumak: "Hangisine başvurulmamıştır?" sorusunda şıklardaki her maddeyi tek tek metinle eşleştirmezsen, sadece ilk bulduğun seçeneğe atlayıp kolayca hata yaparsın.
turkedebiyati.org
Nasıl çalışılır?
SınavBoard
Bu üniteyi hatasız ve kusursuz tamamlamak için şu adımları izle:
Teknikleri Amaç İçin Kodla: Her bir yöntemin "neden" kullanıldığını hatırla. Örneklendirme zihni somutlaştırmak için, sayısal veri inandırıcılığı artırmak için, karşılaştırma ise iki taraf arasındaki dengeyi ve farkı kurmak için vardır.
SınavBoard
1
ÖSYM Dilini Çöz: Çıkmış soruları aç ve yazarın "hangi düşünceyi geliştirme yolu" sorusunu sorarken cümleyi nasıl kurguladığına bak. ÖSYM'nin karşılaştırmada en çok sevdiği kalıpları (örneğin "...-den daha..." yapısı) dikkatlice not al.
turkedebiyati.org
1
Paragrafı Parçalara Böl: Metni okurken her cümlede "Acaba burada bir somut örnek mi veriliyor, yoksa saygın bir otoritenin sözüne mi başvuruluyor?" diye kendine sürekli sor.
SınavBoard
1
Tersinden Düşün: Kendi kendine bir paragraf yazacak olsan, "Sanat nedir?" düşüncesini nasıl desteklerdin? Önce tanım yapar, ardından bir sanatçının sözünü ekler, en sonunda da vurucu bir örnek verirdin. Bu kurguyu zihninde kurduğunda soruları çözmek çok daha kolaylaşacak.
SınavBoard
2
Düzenli Soru Çözümü: Yeterli sayıda soruyla bu işin pratik kısmını mutlaka halletmelisin. Hatalı yaptığın her sorunun çözümünü, yazarın zihnindeki hangi temel tekniğe odaklandığını tam olarak anlayana kadar titizlikle incele.
turkedebiyati.org
1
Mini kontrol
turkedebiyati.org
Aşağıdaki kısa parçalarda hangi düşünceyi geliştirme yolu kullanılmıştır?
SınavBoard
"Roman, insanın iç dünyasını ve yaşam serüvenini anlatan uzun soluklu bir kurgudur." (Cevap: Tanımlama)
turkedebiyati.org
1
"Kış, yorgun bir yaşlı gibi sessizce ve yavaşça geldi şehre." (Cevap: Benzetme)
soner hoca ile türkçe / edebiyat
1
"Edebiyatımızın dününü ve köklerini bilmeyenler, geleceğini sağlam bir şekilde inşa edemez." (Cevap: Karşılaştırma)
soner hoca ile türkçe / edebiyat