Kardiyoloji, kalbin ve damar sisteminin anatomik yapısını, fizyolojik işleyişini, patolojik süreçlerini ve bu sistemle ilgili hastalıkların teşhis, tedavi ve rehabilitasyon süreçlerini inceleyen geniş kapsamlı bir dahiliye alt dalıdır. Kalp, vücudun en temel motoru olarak, doku ve organlara oksijen ile besin maddelerini ulaştıran kan akışını sürekli bir sirkülasyon içerisinde sürdürür. Bu sistemin herhangi bir noktasında meydana gelen aksaklıklar, sistemik sonuçlar doğurarak insan hayatını doğrudan tehdit edebilir. Kardiyolojik incelemeler; anamnez alma, fizik muayene, elektrokardiyografi (EKG), ekokardiyografi (EKO), efor testleri ve invaziv prosedürleri içeren sistematik bir yaklaşımı gerektirir.
Koroner arter hastalığı, kalbi besleyen ana damarların (koroner arterlerin) aterosklerotik plaklar nedeniyle daralması veya tıkanması sonucu gelişen bir patolojidir. Ateroskleroz, damar duvarında kolesterol, kalsiyum ve hücresel atıkların birikmesiyle karakterize kronik bir süreçtir.
Stabil anjina, fiziksel efor veya duygusal stres anında kalbin artan oksijen ihtiyacını karşılayamayan daralmış damarların neden olduğu göğüs ağrısıdır. Ağrı genellikle istirahatle veya nitrogliserin kullanımıyla kısa sürede geçer. Tedavi stratejisinde antiplatelet ajanlar, beta blokerler ve statinler temel taşı oluşturur.
AKS, acil müdahale gerektiren, ST segment yükselmeli miyokard enfarktüsü (STEMI), ST yükselmesiz miyokard enfarktüsü (NSTEMI) ve kararsız anjina tablolarını kapsayan geniş bir spektrumdur. Plak rüptürü sonrası gelişen trombüs, damarı akut olarak tıkar ve miyokard hücre ölümü (nekroz) tetiklenir. Erken reperfüzyon (anjiyoplasti veya trombolitik tedavi) kalp kasındaki hasarı sınırlandırmak için hayati öneme sahiptir.
Kalp yetersizliği, kalbin dokuların metabolik gereksinimlerini karşılayacak kadar yeterli kan pompalayamaması durumudur. Bu klinik tablo genellikle başka bir hastalığın son durağıdır.
Sistolik fonksiyon bozukluğu olan kalp yetersizliği (HFrEF), kalp kasının kasılma gücünün azaldığı, ejeksiyon fraksiyonunun (EF) düştüğü durumu tanımlar. Diyastolik kalp yetersizliğinde (HFpEF) ise kasılma gücü korunmuş olmasına rağmen, kalbin gevşeme bozukluğu nedeniyle yeterli kanla dolamadığı görülür. Tedavi, renin-anjiyotensin-aldosteron sistemi (RAAS) blokörleri, beta blokerler ve son yıllarda eklenen SGLT2 inhibitörleri ile komplike bir farmakolojik yaklaşımı zorunlu kılar.
Kalbin elektriksel iletim sistemi, düzenli bir atım (sinüs ritmi) sağlar. Bu sistemdeki bozulmalar, ritim bozukluklarına (aritmilere) yol açar.
AF, kulakçıklarda çok sayıda odaklı, düzensiz ve kaotik elektriksel uyarıların oluştuğu bir durumdur. AF'nin en büyük klinik riski, kanın atriyumlarda göllenmesine bağlı pıhtı oluşumu ve bu pıhtıların beyin damarlarına giderek iskemik inmeye neden olmasıdır. Tedavi, ritim veya hız kontrolünün yanı sıra mutlaka antikoagülan (kan sulandırıcı) tedaviyi gerektirir.
Ventriküler taşikardi ve ventriküler fibrilasyon gibi durumlar, ani kardiyak ölümle sonuçlanabilecek en ciddi aritmilerdendir. Bu durumlar genellikle altta yatan yapısal bir kalp hastalığı (önceki enfarktüs gibi) zemininde gelişir.
Kalp kapakları, kan akışının tek yönlü olmasını sağlayan kapakçıklardır. Bu kapaklarda darlık (stenoz) veya kaçak (yetmezlik) görülebilir.
Aort kapağının kireçlenerek daralmasıdır. Sol ventrikülün kanı aortaya pompalaması zorlaşır, bu da zamanla ventrikül hipertrofisine (kalınlaşma) ve yetersizliğe yol açar. Semptomatik ciddi aort darlığı, cerrahi (SAVR) veya kateter yoluyla kapak değişimi (TAVI) ile tedavi edilmelidir.
Mitral kapağın kapanamaması sonucu kanın sol atriyuma geri kaçmasıdır. Kalbin yükünü artıran bu durum, zamanla sol atriyumun genişlemesine ve sol ventrikül fonksiyonlarının bozulmasına neden olur.
Hipertansiyon, arteriyel kan basıncının sürekli yüksek seyretmesidir. "Sessiz katil" olarak adlandırılır, çünkü çoğu zaman semptom vermeden organ hasarına (böbrek, göz, beyin, kalp) yol açar. Tedavi, yaşam tarzı değişiklikleri (tuz kısıtlaması, egzersiz) ve antihipertansif ilaçların (ACE inhibitörleri, ARB'ler, kalsiyum kanal blokerleri) kombine kullanımını içerir.
Kardiyolojik tanı süreci, hastanın klinik öyküsünün dikkatle dinlenmesi ile başlar. Fizik muayenede kalp seslerinin (üfürümler, ek sesler) analizi, periferik nabızların kontrolü ve ödem varlığına bakılır. EKG, kalbin elektriksel aktivitesini anlık olarak gösterir; eko ise kalbin yapısal durumunu, kapak hareketlerini ve kasılma gücünü gerçek zamanlı görüntüleyen altın standart tanı aracıdır. İhtiyaç halinde kardiyak MR ve bilgisayarlı tomografi gibi ileri görüntüleme yöntemlerine başvurulur.
Kardiyoloji, dinamik ve teknolojik ilerlemelerin çok hızlı olduğu bir alandır. Erken teşhis ve kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımları, hastaların yaşam kalitesini artırmada ve mortaliteyi azaltmada temel unsurdur. Gerek akut tabloların yönetimi gerekse kronik hastalıkların takibi, bütüncül bir yaklaşımla ele alınmalıdır.
Bu ünitede sorular çoğu zaman tek bir ezber bilgiyi değil; metindeki ilişkiyi, neden-sonuç bağını ve seçeneklerdeki yakın çeldiricileri ayırt etmeyi ister. Önce soru kökündeki isteneni işaretle, sonra metne dönüp kanıt cümlesini bul; en sonda şıkları ele. Yanlışlarını ‘bilgi eksiği / acele / çeldiriciye kapılma’ diye etiketleyip aynı hatadan 4–5 soru daha çöz.
TUS’ta kardiyoloji soruları çoğu zaman izole ezber istemez; semptom–bulgu–tetkik–ilk tedavi zincirini sorar. Her hastalığı kimde düşün / hangi bulgu ayırt eder / ilk tetkik / acil adım dört kutusuyla yaz. Darlık–yetmezlik–aritmi başlıklarında en sık karıştırılan iki çeldiriciyi yan yana not et; deneme sonrası yanlışlarını bu kutulara geri yaz. Bu yöntem, uzun konu anlatımını sınav günü çağrılabilir klinik şemaya çevirir.
Pratik tekrar: haftada iki kez 20 soruluk kardiyoloji blok çöz; her yanlışta ilacı/dozu değil, neden bu şık çeldirici cümlesini yaz. ACS, KY ve aritmi üçgeninde algoritmayı ezberden değil senaryodan hatırla.