Marmara Üniversitesi
Bu konuda ne öğrenirsin?
Marmara Üniversitesi
Genel Denge ve Refah Ekonomisi ünitesi, mikro iktisadın en "havalı" ama bir o kadar da tuzaklı konularından biridir. Sadece tek bir piyasaya odaklanan kısmi denge analizinin aksine, burada ekonominin tüm piyasalarını aynı anda (eşanlı) dengede görmeye çalışıyoruz. Walras’ın o ünlü "her şey birbirine bağlı" mantığını kavrarken, bir yandan da toplum için en "adil" ve "verimli" noktanın neresi olduğunu sorguluyoruz. Pareto optimalliği, Edgeworth kutusu diyagramları ve refah kriterleri üzerinden, kaynakların dağılımında tam rekabetin neden bir "ideal" olarak karşımıza çıktığını göreceksin. KPSS’de bu ünite, genellikle hem kavramsal bilgi hem de grafik yorumlama yeteneğini aynı anda test eden, netleri belirleyen stratejik bir bölümdür. Aynı zamanda piyasa başarısızlıklarının genel denge üzerindeki yıkıcı etkilerini anlamak, dışsallıklar ve kamusal mallar gibi kritik alt başlıkların da mantığını oturtman açısından hayati bir zemin hazırlar. Klasik iktisatçılardan modern refah teorisyenlerine kadar uzanan bu entelektüel yolculuk, iktisadi olayları makro boyutta yorumlama becerini de doğrudan besleyecektir.
acikders.tuba.gov.tr
1
Temel kavramlar
Genel Denge (Walrasgil Denge): Tek bir piyasadaki arz-talep eşitliği yetmez; ekonomideki tüm mal ve faktör piyasalarının aynı anda temizlendiği (arz=talep) durumdur. Leon Walras ile özdeşleşmiştir. Bu dengenin varlığı, tescil edilmesi ve kararlılığı (stabilitesi) matematiğin en zorlu alt alanlarıyla incelenir; nitekim Arrow-Debreu teoremi gibi modern iktisadın en büyük teorik başarıları bu genel denge durumunun matematiksel kanıtı üzerine kurulmuştur.
İçindekiler:
2
Edgeworth Kutusu: İki malın ve iki tüketicinin olduğu bir dünyada, kaynakların dağılımını gösteren dikdörtgen kutudur. Tüketim kutusunda farksızlık eğrileri, üretim kutusunda ise eş ürün eğrileri çakıştırılır. Bu kutunun boyutları, ekonomideki toplam mal ve faktör miktarını sabit bir kısıt olarak temsil eder; bu sayede kıtlık kavramı geometrik bir kesinlikle modellenmiş olur.
Türkiye Bilimler Akademisi
2
Pareto Optimumu (Etkinliği): Bir kişinin refahı düşürülmeden bir başkasının refahının artırılamadığı durumdur. Yani, "pasta daha fazla büyütülemiyorsa veya birine vermeden diğerinden alamıyorsak" orası etkinlik noktasıdır. Bu nokta, toplumsal refahın maksimize edildiği anlamına gelmez; yalnızca kaynak israfının ortadan kalktığı teknik bir verimlilik sınırını ifade eder.
Türkiye Bilimler Akademisi
1
Etkinlik Koşulları:
Türkiye Bilimler Akademisi
Değişimde Etkinlik: Tüketiciler arası Marjinal İkame Oranları (MRS) eşit olmalıdır. Yani iki birey, mallar arasında aynı takas oranına razı gelmelidir.
Türkiye Bilimler Akademisi
Üretimde Etkinlik: Firmalar arası Marjinal Teknik İkame Oranları (MRTS) eşit olmalıdır. Girdilerin üretimdeki verimliliği her firma için aynı marjinal katkıyı sunmalıdır.
Türkiye Bilimler Akademisi
Üretim ve Değişimde Genel Etkinlik: MRS = MRT (Marjinal Dönüşüm Oranı) eşitliği sağlanmalıdır. Tüketicilerin mallara biçtiği öznel değer, ekonominin o malları üretebilmek için katlandığı teknik maliyet oranına tam olarak eşitlenmelidir.
Refah Ekonomisi: İktisadi durumların toplumsal açıdan "iyi" veya "kötü" olarak sıralanmasıyla ilgilenen normatif bir alandır. "Pastanın büyüklüğü" (verimlilik) ve "nasıl bölüneceği" (adalet) arasındaki dengede bir tercih yapar. Bergson-Samuelson sosyal refah fonksiyonları yardımıyla bireysel tercihlerin toplumsal tercihlere nasıl dönüştürüleceğini inceler.
Marmara Üniversitesi
2
Sözleşme Eğrisi: Edgeworth kutusu içerisinde, Pareto optimal noktaların birleştiği yerdir. Bu eğri üzerindeki her nokta etkinlik sağlar ancak hepsi aynı derecede "adil" değildir; çünkü eğrinin uç noktalarında bir birey her şeyi alırken diğeri hiçbir şey almayabilir.
Türkiye Bilimler Akademisi
1
Sık yapılan hatalar
Ankara Sosyal Bilimler Vakfı
"Pareto Optimumu Her Zaman Adaletlidir": En büyük tuzağımız bu. Pareto optimalite bir verimlilik kriteridir, adalet değil. Bir kişinin her şeye sahip olduğu, diğerinin aç olduğu durum da Pareto optimaldir. Bu ayrımı yapmazsan sınavda "en iyi bölüşüm" sorusunu kaçırır ve sosyal adalet ile ekonomik verimliliği birbirine karıştırırsın.
Türkiye Bilimler Akademisi
3
Kısmi Denge ile Genel Dengeyi Karıştırmak: "Sadece X malının fiyatı artarsa ne olur?" diye düşünmek kısmi dengedir. Genel dengede "X malı pahalandı, Y malına olan talep arttı, üretim faktörlerinin fiyatı değişti" diyebilmelisin. Olaylara domino etkisiyle bakmayı unutmamalı, geri besleme mekanizmalarını hesap dışı bırakmamalısın.
İçindekiler:
1
MRS=MRT Karışıklığı: Sınavda seçeneklerde MRTS ile karıştırılan yer burasıdır. Tüketici-Üretici arasındaki köprünün (etkinlik) MRS=MRT olduğunu, sadece üretim içindeki etkinliğin MRTS eşitliğine dayandığını notlarına mutlaka işle. Bu üçlü kısaltmanın harf oyunlarına sınavda kapılmamak için mantıksal türetilmelerini bilmelisin.
Kriterleri Ezberlemek: Refah kriterlerini (Pareto, Kaldor-Hicks, Scitovsky) sadece tanım olarak değil, "kimin kazandığı, kimin kaybettiği ve tazminat ödenebilir mi?" mantığıyla öğren. "Tazminat ödenirse bir grup daha iyi duruma geçer" cümlesini gördüğünde Kaldor-Hicks tazminat testini hemen işaretleyebilmelisin.
Türkiye Bilimler Akademisi
1
Nasıl çalışılır?
İçindekiler:
Edgeworth Kutusu ile İnatlaşma: Çizim yapmadan asla geçme. "Burada teğetlik noktası neresi?" diye kendine sor. Eğrilerin birbirine değdiği noktaların Pareto optimal olduğunu görsel olarak hafızana kazı ve kutunun eksenlerinin nasıl değiştiğini elinle defalarca çizerek pratik yap.
Türkiye Bilimler Akademisi
2
Sözleşme Eğrisini Takip Et: Sözleşme eğrisi üzerindeki herhangi bir noktanın, eğri dışındaki bir noktadan daha iyi olduğunu (tüketim/üretim açısından) anladığın an, konunun %50'si biter. Eğri dışındaki noktalarda her iki tarafın da durumunu iyileştirme alanı (kazan-kazan) varken, eğri üzerindeyken bu alan tamamen tükenmiştir.
Walrasgil Mantığı Kur: Tüm piyasaların birbiriyle bir "bağlantı" içinde olduğunu hatırla. "Bir piyasadaki fazlalık, diğerinde mutlaka bir açık doğurur" prensibini (Walras Yasası) unutma ve olası bir piyasa dengesizliğinin diğer fiyat zincirlerini nasıl tetikleyeceğini zihninde canlandır.
Evrim Ağacı
Soru Çözerek "Ters Köşeleri" Gör: Bu ünitede yüzlerce soru çeşidi bulunur. Hepsini değil ama "sınav tipi" olanları çöz. Yanlış yaptığın her soruda, sorunun Pareto optimumu mu yoksa adalet ile ilgili mi olduğunu ayrıştırarak kendi hata analiz defterini oluştur.
Kavram Haritası Çıkar: Etkinlik koşullarını (MRS, MRTS, MRT) küçük bir kağıda yaz ve masanın üstüne as. Bu üçlünün eşitlik şartlarını ezberlemek, sınavda pratik yorum gücü kazandırarak zor grafik sorularını saniyeler içinde çözmeni sağlar.
Mini kontrol
Pareto optimalitesinde bir kişinin refahını artırmak için ne yapılması gerekir? Cevap: Başka birinin refahının mutlaka düşürülmesi gerekir.
Slideshare
1
Tüketimde etkinliğin temel şartı nedir? Cevap: Tüm tüketicilerin MRS değerlerinin birbirine eşit olmasıdır.
Onedio
1
Sözleşme eğrisi üzerindeki noktaların tamamı etkinlik açısından nasıldır? Cevap: Hepsi Pareto optimaldir (Etkindir).
acikders.tuba.