Yöntem Akademi
Bu konuda ne öğrenirsin?
DergiPark
6331 sayılı İSG Kanunu, iş sağlığı ve güvenliği mevzuatının temel taşıdır ve çalışma hayatındaki tüm paydaşların uyması gereken kuralları belirler. Bu ünitede; işverenin genel yükümlülüklerini, çalışanların temsil ve katılım haklarını, iş kazası ve meslek hastalığı bildirim süreçlerini ve kanunun kapsamı ile istisnalarını detaylıca analiz edeceksin. Sınavlarda en çok puan getiren kısımlar, işverenin "kusursuz sorumluluk" ilkesiyle hareket etmesi ve hizmet alsa bile sorumluluğunun devam etmesidir. Ayrıca, çalışanların "çalışmaktan kaçınma hakkı" ve "ciddi-yakın tehlike" kavramları arasındaki ince ilişki, sınavda genellikle ayırt edici soru olarak karşına çıkar. Bu üniteyi hazmetmek, sadece mevzuat sorularını değil, teknik soruları da doğru yorumlaman için gereken vizyonu kazandıracaktır. Kanunun mantığını kavramadan ezberlediğin rakamlar, sınav anındaki stresle birbirine karışmaya mahkumdur; bu yüzden önce "neden" sorusunu sorarak metne yaklaşmalısın. Kanun, sadece bir zorunluluklar bütünü değil, aynı zamanda çalışma barışını koruyan bir güvenlik kalkanı olarak değerlendirilmelidir. Bu bakış açısı, soruları çözerken doğru cevabı sezgisel olarak bulmana yardımcı olacaktır.
İSG Akademi
Temel kavramlar
İşveren Yükümlülüğü ve Kusursuz Sorumluluk: Kanun, işvereni işyerindeki her türlü riskten ve tedbirden birinci derecede sorumlu tutar. En sık düştüğümüz hata, İSG hizmetini dışarıdan (OSGB) almanın işverenin sorumluluğunu devrettiğini sanmaktır. Oysa işveren, uzman desteği alsa bile işyerindeki genel güvenlikten asli derecede sorumludur. Sorumluluk devredilemez; sadece hizmet alımı yapılabilir ve bu süreç işvereni hukuki yükümlülüklerinden kurtarmaz. İşveren, çalışma ortamını sürekli izlemek ve denetlemek zorundadır.
EYS OSGB
Çalışmaktan Kaçınma Hakkı: Sınavın favorisidir. "Ciddi ve yakın tehlike" durumunda çalışanlar işi bırakabilir. Burada unutulmaması gereken nokta; çalışanın bu süreçte ücretinin kesilemeyeceği ve diğer haklarının saklı kalacağıdır. Ayrıca çalışan, kurulun olmadığı durumlarda işverene, kurulun olduğu durumlarda ise kurula başvurarak durumun tespitini talep edebilir. Bu hak, çalışanların sağlığını koruma adına kanunun sağladığı en güçlü teminattır.
İSG Akademi
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Bildirimi: Bildirimler, kazadan veya teşhisten itibaren "3 iş günü" içinde SGK'ya yapılır. Sınavlarda "takvim günü" tuzağına çok düşeriz. Bildirimi yapanın işveren olduğunu, sağlık hizmeti sunucularının ise meslek hastalığı bildirimlerini daha farklı bir prosedürle, genellikle 10 gün içinde bildirdiğini birbirinden kesin çizgilerle ayırın. İş kazasının tanımı ise, "işyerinde gerçekleşen veya işverenin yürüttüğü iş nedeniyle" oluşması kriterine dayanır.
İSG Akademi
İSG Kurulu: Her işyerine kurul gerekmez. 50 ve daha fazla çalışanı olan ve 6 aydan fazla süren sürekli işlerde zorunludur. Kurulun ayda en az bir kez toplanması gerektiğini not alın; ancak çok tehlikeli sınıfta bu aralık kısaltılabilir. Kurul üyeleri, işyeri hekimi, iş güvenliği uzmanı, çalışan temsilcisi ve işveren vekilinden oluşur. Kurulun işlevi, işyerinde riskleri değerlendirmek ve önleyici tedbirler almaktır.
Yöntem Akademi
Periyodik Muayene Süreleri: Az tehlikeli sınıfta 5, tehlikeli sınıfta 3, çok tehlikeli sınıfta 1 yıl (1-3-5 kuralı). Ancak, unutmayın ki işyeri hekimi gerekli görürse bu süreyi kısaltabilir; sınavda bu "kısaltma" yetkisini es geçmeyin. Ayrıca, özellikle tehlikeli işlerde çalışanların fiziksel durumları değişirse muayene süresi beklemeden tetkik yapılmalıdır.
İSG Akademi
Eğitim Süreleri: Tehlike sınıflarına göre eğitim süreleri 8-12-16 saat (az tehlikeli-tehlikeli-çok tehlikeli) şeklinde ilerler. Bu eğitimlerin içeriği, çalışanın maruz kaldığı spesifik risklere göre belirlenmelidir. Eğitimlerin maliyeti kesinlikle çalışana yansıtılamaz. Eğitimler, belirli aralıklarla tekrarlanmalı ve çalışanın öğrenme düzeyi ölçülmelidir.
İSG Akademi
Sık yapılan hatalar
EYS OSGB
En büyük hata, kanunu sadece maddelerden ibaret bir ezber metni olarak görmek. Sınavda özellikle "kapsam dışı" bırakılan yerler, yani TSK, emniyet, afet birimleri ve ev hizmetleri gibi istisnalar sorulduğunda; "ama hepsi işyeri değil mi?" diye şüpheye düşeriz. Kanunun istisnalarını net bir şekilde ayrıştırın ve bu istisnaların sadece İSG mevzuatı için değil, iş kanununun genel hükümleriyle de etkileşimini düşünün.
İSG Akademi
Bir diğer tuzak ise "idari para cezaları" veya "tarihler" konusunda olur. Sınav soruları genelde kanunun ruhuna odaklanır; "Kanun hangi tarihte yürürlüğe girdi?" sorusu kadar "İşveren, bir risk oluştuğunda öncelikle ne yapmalıdır?" gibi uygulama odaklı sorulara odaklanın. "Gecikmeksizin" kelimesinin geçtiği maddeleri mutlaka işaretleyin ve işverenin önleyici müdahale etme zorunluluğunu kavrayın.
EYS OSGB
Bir de "İSG Uzmanı/Hekimi görevlendirdik, bitti" rehaveti var. Mevzuatta, işverenin uzmanların görüşünü alması ama nihai sorumluluğun kendisinde kalması hususu sürekli test edilir. Hizmet alımı sizi sorumluluktan kurtarmaz, sadece teknik bilgi desteği sağlar; bunu sakın unutmayın. İşveren, uzmanların tespitlerini hayata geçirmek için gereken kaynağı ayırmak zorundadır.
İSG Akademi
Nasıl çalışılır?
İSG Akademi
Omurgayı Çizin: Madde 4, 6, 10, 14, 16 gibi ana maddelere odaklanın. Kanunu bir bütün olarak değil, "İşveren ne yapmalı?", "Çalışanın hakkı ne?", "Kurul ne zaman toplanır?" şeklinde bölerek çalışın. Her maddenin temel amacını anlamak, ezberlemekten çok daha kalıcı sonuçlar doğurur.
EYS OSGB
Sayıları Gruplayın: Eğitim süreleri (8-12-16) ve muayene sürelerini (5-3-1) bir kağıda yazın. Rakamları birbirine karıştırmamak için kendi "zincirleme" yöntemlerinizi oluşturun. Tablolar üzerinden çalışmak, görsel hafızanızı devreye sokacaktır.
İSG Akademi
Tuzak Kelimelere Bakın: "İş günü" ile "takvim günü" ayrımına dikkat edin. "Bildirim" kelimesini gördüğün her yerde hemen kaç gün olduğunu not düş. Ayrıca "en az" ve "en çok" ibarelerini çok dikkatli okuyun, sorular bu ufak kelimelerde şekillenir.
EYS OSGB
Uygulama Soruları Çözün: Sadece kanun metni okumak yeterli olmaz. Çıkmış sorular üzerinden, işyerinde yaşanan bir senaryonun kanunda nereye oturduğunu anlamaya çalışın. Mevzuatın pratikte nasıl uygulandığını anlamak, soruların kurgusunu çözmenizi kolaylaştıracaktır.
İSG Akademi
Notları Kısaltın: Her okumada notlarınızı daha da sadeleştirin. Sınavdan önceki son gün, sadece kendi yazdığınız anahtar kelimelerden oluşan bu özetlere bakmak size hız kazandıracaktır. Kendi hazırladığın özetler, en iyi rehberindir.
İSG Akademi
Mini kontrol
İş kazası SGK'ya kaç iş günü içinde bildirilmelidir?
İSG Akademi
3 iş günü.
Yöntem Akademi
50'den az çalışanı olan çok tehlikeli işyerlerinde İSG kurulu zorunlu mudur?
İSG Akademi
Hayır, zorunlu değildir.
EYS OSGB
Çalışan, ciddi tehlike anında işi bırakırsa ücreti kesilir mi?
İSG Akademi
Kesilemez.
EYS OSGB